Okuduğum
Düşman Ayağımıza Mı Bakar, Yoksa Zaten Ayağımızda Mı?

Düşman Ayağımıza Mı Bakar, Yoksa Zaten Ayağımızda Mı?

Geçtiğimiz günlerde New Yorklu sanat kolektifi MSCHF’nin, tabanına insan kanı ekleyerek ürettiği “şeytan ayakkabıları” yüzünden büyük tepki toplayan Nike, açtığı davayla gündeme oturmuştu. Dava spor giyim devi Nike’nin lehine sonuçlanırken aklımızı bir soru kurcalamaya başladı: Acaba üretilen diğer spor ayakkabılar daha mı az şeytani?

Pantolon, elbise ayırt etmeden her kıyafetin altına severek giydiğimiz spor ayakkabılar, rahatlığımızdan ödün vermeden -spor salonlarından iş yerlerimize kadar geniş bir kullanım alanında- şık görünmemize yardımcı olan anahtar parçalardan biri.

Neredeyse dört mevsim vazgeçilmezimiz olan bu ürünler ayak sağlığımızı korumamıza yardım ederken çevreye duyarlı olmayı ne kadar becerebiliyor?

Bu sorudan hareketle, spor ayakkabılarımızla konforlu, uzun yıllar geçirebilmemiz biraz da sürdürülebilir olmalarına bağlı diyoruz ve üretimlerinde kullanılan zararlı içerikleri araştırarak işe koyuluyoruz!

Deri

Spor ayakkabı materyali olarak da sıkça tercih edilen deri, ne yazık ki, üretim aşamasında çevreye oldukça ağır bir fatura kesiyor.

Deri üretim tesisleri, arıtma işlemi için büyük miktarlarda suya ihtiyaç duyuyor. Dahası işlem sonucunda ortaya kayda değer seviyede katı ve sıvı atık çıkıyor, bu atıklar toprak ve su sağlığını olumsuz yönde etkiliyor.

Deri tabaklama işlemi için kullanılan toksik kimyasallar ve krom gibi ağır metaller insan sağlığını doğrudan tehdit ediyor. Bu kimyasallardan dolayı pek çok deri işçisi kanserle mücadele etmek zorunda kalıyor.

Tüm bunlara ek olarak deri ayakkabıların çoğu, büyük bir çevresel etkiye sahip olan sığır derisinden üretiliyor. Çiftlik hayvanlarından kaynaklanan sera gazı emisyonunun %65’inden sorumlu olan sığır eti endüstrisi, küresel olarak ormansızlaşmanın en büyük itici gücü olarak karşımıza çıkıyor!

Sığır, koyun gibi çiftlik hayvanlarının yanı sıra yılan, timsah, leopar, samur gibi vahşi hayvanlar da deri üretiminde kaynak olarak kullanılıyor. Her yıl 1 milyardan fazla hayvan deri üretimi için katlediliyor. Bu işlemler sırasında da hayvanlar kötü şartlar altında barındırılıyor, dağlanıyor ve kısırlaştırılıyor!

Türcülüğün emin adımlarla yok olmaya başladığı dünyamızda bir çift deri ayakkabı giyme hevesiyle yapılan bu hayvan hakları ihlaline dur deyip, giyim alışverişlerinde bu endüstriye son verecek ürünlerden yana seçim yapmalıyız…

Toksik Kimyasallar

Çoğu insan spor ayakkabı satın alırken ürünün içeriğine değil, görüntüsüne dikkat ediyor. Fakat kullanıldıktan sonra çöplüklere giden bu ayakkabılar, üretimlerinde kullanılan kimyasallar yüzünden doğa için ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Bu kimyasallara birlikte kısaca bir göz atalım!

Spor ayakkabı
Spor ayakkabılara modern bir görünüm katarak kullanım rahatlığı sağlayan hava cepleri ozon tabakası için zararlı gazla içerebiliyor.

Spor ayakkabılarda kaçınılmaz tercihimiz olan beyaz rengin üretiminde bol miktarda titanyum oksit kullanılıyor. Ayaklarımız rahat olsun istiyoruz, bu yüzden de tabanımızın şeklini alan ayakkabılar satın alıyoruz. Fakat aldığımız ürünün iç tabanı -süngerimsi yapıya sahip- poliüretan içeriyorsa tehlike çanları çalmaya başlıyor. Poliüretan tozu üretme tesislerinde çalışan işçilerde sıklıkla solunum yolu problemlerine rastlanıyor. Bunların yanında bazı yeni spor ayakkabı modellerinde hava cepleri bulunuyor. Bu modeller çağdaş görünse de hava cepleri ozon tabakasına zarar veren gazlarla dolu!

Spor ayakkabıların köpüklü orta tabanı ise en zehirli kimyasalların yatağı konumunda!

Küçük seviyede maruz kalındığında bile solunum sistemine zarar verip akciğer fonksiyonlarının azalmasına neden olan izosiyantlar; gözde, ciltte, burun kanallarında tahriş edici etkiye sahip olan polioller; “The Big 4” (Büyük Dörtlü) toksinleri olarak bilinen benzen, tolüen, etilbenzen ve ksilenler ayağımızın dostu olarak gördüğümüz spor ayakkabılar ile devamlı yanımızda!

Spor ayakkabıların kaymasını önleyen kauçuk da üretim aşamaları pek de masum olmayan maddeler arasında!
Kauçuk

Zeminde kaymayı önleyen, hafif bir ayakkabı tasarımı sağlayan kauçuk da masum olmayan içerikler arasında.

Kauçuk ürünlerin imalatında kullanılan nitrozaminler, kanserojen bileşenler içeriyor. Her ne kadar nitrozaminler nedeniyle günümüze kadar ayakkabı iadesi yapılmamış olsa da oyuncaklar ve kozmetik ürünlerinde bu maddenin kullanımı ile ilgili çok sayıda olumsuz geri bildirim alınmış.

Göz At
Minimal alışveriş

Kauçuk üretimi için kullanılan vulkanizasyon işlemi sırasında da birçok kimyasal kullanılıyor. Bu durum da kauçuk endüstrisinin daha güvenli bir alternatif ile değiştirme zamanının geldiğinin önemli bir hatırlatıcısı.

Küresel spor ayakkabı endüstrisinin karbon ayak izi nedir?

Nike’nin küresel olarak saniyede 25 çift spor ayakkabı sattığı, Adidas’ın -sadece bir yılda- ünlü modeli Stan Smith’ten 8 milyon çift pazarladığı günümüz dünyasında tek bir çift ayakkabının üretilmesi için atmosfere 13 kilogram karbondioksit salınıyor!

Bunların yanı sıra, ayakkabıların nerede imal edildiği de oldukça önemli bir faktör. Spor ayakkabıların büyük çoğunluğu küresel ayakkabı üretim pazarının %76,8’ini temsil eden Çin’de üretiliyor. Fabrikaları büyük ölçüde fosil yakıtlara bağımlı olan Çin, ayakkabı üretiminin çevresel etkilerini olumsuz yönde arttırıyor.

Tüm bu olumsuz tabloya rağmen spor ayakkabılarımızdan vazgeçmek zorunda değiliz. Bugün birçok bilinçli insanın atılımı sayesinde, dünyaya maliyeti çok daha az olan alternatif spor ayakkabılara ulaşmamız mümkün!

Spor ayakkabıların farklı kısımları için farklı içerikler kullanıldığından, bu ürünleri sürdürülebilir hale getirirken pek çok yöntem ve maddeden faydalanılıyor. Ayakkabıların üstü ve astarı için çoğunlukla bitkisel tabaklanmış deriler, geri dönüştürülmüş plastik, organik pamuk, kenevir ve yaygın bir alternatif olan ananas yapraklarından yapılan Piñatex kullanılıyor. Ayakkabıların taban kısımları için ise toksik boya kullanılmadan üretilen doğal kauçuk ve geri dönüştürülmüş plastik tercih ediliyor.

Sürdürülebilir alternatifleri değerlendirmek istiyor ama seçim yapmakta zorlanıyorsanız, internete bağlanmanız yeterli! The Good Shopping Guide daha iyi bir dünya yaratmak için etik alışverişi ve ticareti teşvik etme amacı taşıyan bir ürün karşılaştırma sitesi, sadece ayakkabılar için özel bir sekmeye bile sahipler! Bunun yanında Good On You, isimli uygulama ise etik markaları araştırmayı kolaylaştırmak için ayrıntılı marka değerlendirmeleri sağlıyor, bu yıl spor ayakkabı seçimi yapmadan önce göz atın deriz!

Etik moda endüstrisinin tanınmış ayakkabı markası Veja ürünlerini organik pamuk ve doğal kauçuk kullanılarak üretiyor.

Dahası hem üretim biçimleriyle hem de kullandıkları malzemelerle herkesten tam puan alan markalara bakmanızda da fayda var! Etik moda endüstrisinin en tanınmış ayakkabılarından Veja, organik pamuk ve doğal kauçuk içeriğiyle aradığınız vegan seçenek olabilir. Birçok sürdürülebilirlik ödülü kazanan vegan ayakkabı üreticisi Etiko da bu anlamda değerli bir alternatif…

Sürdürülebilir üretim şekilleri giderek yaygınlaşmasına rağmen, “sürdürülebilir” ayakkabı pazarı hala oldukça niş bir sektör. Geri dönüştürülmüş/sürdürülebilir malzeme seçimi, iyileştirilmiş çalışma koşulları ve hayvan refahını kapsayan bilinçli üretim şekillerini uygulayan markaların artması dileğiyle! -Bu markaların sayılarının artması elbette bizim bilinçli tüketim tercihlerimizle paralel işleyecek bir süreç 😊-

Yorumlar (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

@2020 SOLH LIVING.TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Başa Dön