Okuduğum
Covid-19 Aşısı Köpekbalıklarının Sonu Olabilir Mi?

Covid-19 Aşısı Köpekbalıklarının Sonu Olabilir Mi?

Covid-19 aşısı köpekbalıklarını tehdit mi ediyor?

Covid-19 aşısı üretimi sırasında 500.000 köpekbalığı ölüm tehdidi altında kalabilir! Birçok ilaç şirketi Covid-19 virüsü üzerinde etkili olacak bir aşı bulmak için adeta yarışa girdi. Aşı çalışmalarını ilerleten şirketlerden bazıları içeriklerinde köpekbalığı karaciğerinden elde edilen bir madde kullanıyor; aşı bulma çalışmaları üzerindeki baskı arttıkça binlerce köpekbalığının hayatı tehlikeye girecek gibi gözüküyor.

İlaç üreticileri bazı durumlarda ürettikleri aşıların başarılarını garanti etmek için “adjuvan” adı verilen ajanlar kullanıyor. Bu maddeler aşıların hastaların bağışıklık sistemlerinden daha güçlü cevaplar alınmasını sağlıyor. Günümüzde medikal denemeleri yapılan 176 Covid-19 aşısından 17’si başarılı sonuçlar elde etmek için adjuvanları kullanıyor. Adjuvan kullanılan bu 17 aşıdan 5’i ise adjuvan olarak köpekbalıkların karaciğerlerinde sentezlenen “skualen” adı verilen organik bir kimyasala yöneliyor.

Smithsonian Magazine‘in haberine göre skualen kullanılan aşılardan bazıları Novartis firmasına ait olan MF59 isimli adjuvandan yararlanıyor. Influenza aşılarında kullanınan bu madde doz başına 9.75 miligram skualen içeriyor. Uzmanlara göre MF59 içeren bir aşının klinik testleri geçip küresel anlamda kullanılmaya başlanması ihtimali bile dünyadaki köpekbalığı nüfusu için büyük bir tehdit. Çünkü bu ilerleyen süreçte küresel talebi karşılamak için tam 250.000 köpekbalığının skualen maddesi için öldürülmesi anlamına geliyor. (Aşı içeriğinde 2 doz MF59 kullanılması bu rakamın 500.000’e kadar yükselmesi anlamına gelebilir.)

“Küresel nüfusun bir aşı için vahşi hayvanlara ihtiyaç duyması çılgınca. Vahşi hayvanlar bu tür ticari bir ihtiyaca cevap verebilecek sürdürülebilir bir kaynak olmaktan çok uzak; kaldı ki köpekbalıkları aşırı avlanmadan ötürü zaten tehdit altında olan bir tür.”

Stefanie Brendl

Shark Allies (Köpekbalığı Müttefikleri) isimli kuruluşun yöneticilerinden Stefanie Brendl tehdidin boyutunu şu sözlerle özetliyor “İnsanlar bugün aşı üretmek için köpekbalıklarını öldürmüyor. Ancak küresel nüfusun Covid-19 aşısı olmak için skualen’e ihtiyaç duyması ihtimali halihazırda yok olma tehdidi altında olan birçok köpekbalığı türü için büyük bir sorun.” Brendl bu tehdidin gerçeğe dönüşmeden  çözüm bulunması gereken bir sorun olduğunu belirtiyor ve ekliyor “Köpekbalıklarının yaşamını insan sağlığının önüne koymamız mümkün değil ancak küresel nüfusun bir aşı için vahşi hayvanlara ihtiyaç duyması çılgınca. Vahşi hayvanlar bu tür ticari bir ihtiyaca cevap verebilecek sürdürülebilir bir kaynak olmaktan çok uzak; kaldı ki köpekbalıkları aşırı avlanmadan ötürü zaten tehdit altında olan bir tür.”

Covid-19 aşısı yapımında kullanılması muhtemel olan skualen nedir?
Büyük beyaz köpekbalıkları skualen elde etmek için avlanan türlerin başında geliyor. Fotoğraf: Euan Rannachan

Skualen maddesini bizim gibi ilk defa duyanlar için kısa bir açıklama yapalım. Bu madde köpekbalıklarının yağlı karaciğerlerinde oluşarak onların su altında süzülmelerini mümkün kılar; derin denizlerde yaşayan köpekbalığı türlerinin karaciğerleri daha yağlıdır dolayısıyla daha çok skualen içerir. Bu madde 1950’li yıllardan beri ilaç, bakım ürünleri ve kozmetiklerin üretiminde insanlar tarafından kullanılmıştır. Skualen elde etmek için öldürülen türlerin başında çekiç başlı köpekbalığı, beyaz köpekbalıkları ve balina köpekbalıkları geliyor; uzmanlar derin deniz köpekbalıklarının da yağlı karaciğerlerinden dolayı hedef tahtası haline gelebileceğinden korkuyor. Üstelik bu türler diğerlerine göre çok daha yavaş çoğaldığından küresel boyutlardaki bir avlanma bu balıkları gerçek sonları olabilir.

Göz At
Yarından Sonra filminde iklim değişikliğinin neden olduğu felaketler gerçeğe mi dönüşecek?

Not:

Günümüzde kozmetik markalarının çoğu geliştirdikleri ürünlerle bitkisel bazlı skualen kullanıyor ancak içeriklerinde hala köpekbalığı karaciğerinden elde edilen skualen kullanan üreticiler de hala varlıklarını sürdürüyor. Bu maddeyi kullanmak ve ticaretini desteklemekten kaçınmak için özellikle rimel gibi kozmetik ürünleri satın alırken içeriklerini dikkatle incelemenizi tavsiye ederiz.

Köpekbalıklarını bu tehditten nasıl koruyabiliriz?

Stefanie Brendl bu tehditten kurtulmak için ilaç şirketlerin araştırma ve geliştirme faaliyetlerini bırakmalarını veya yavaşlatmalarını değil skualen’e alternatif bitkisel ve sürdürülebilir malzemelerle araştırmalarına devam etmelerini istediklerini belirtiyor. Miami Herald gazetesine göre ise bitkisel alternatiflerin işlenmesi ve geliştirilmesi köpekbalığı karaciğerlerinden elde edilen skualen maddesine göre %30 daha pahalı. Brendle ise “İlaç endüstrisi küresel Covid-19 aşısı dağıtımından çok yüksek bir kar sağlayacak. Sürdürülebilir ve güvenilir bir üretim yöntemi bulmalarını istemek en doğal hakkımız.” sözleri ile ilaç şirketlerine finansal çıkarlarını biraz olsun göz ardı ederek sürdürülebilir kaynaklara yönelmeleri çağrısını yapıyor.

Dünyayı aylardır etkisi altına alan Covid-19 salgınından öğrenmemiz gereken belki de tek şey insanın vahşi yaşamla ilişkilerini düzenlemediği takdirde zarar göreceğiydi. Vahşi doğaya saygı duymadığımız için baş etmek zorunda kaldığımız bu sorunu yine vahşi hayvanları kullanarak çözmemiz sizce ne kadar mümkün? (Bizim cevabımızı tahmin ediyorsunuz!)

Yorumlar (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

@2020 SOLH LIVING.TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Başa Dön