Okuduğum
Bitkisel Süt Dosyası

Bitkisel Süt Dosyası

bitkisel süt

Bitkisel süt alternatifleri gittikçe yaygınlaşıyor. Ne mutlu ki artık sadece gurme ürünler satan marketlerin raflarında değil, köşedeki markette ya da her gün gittiğimiz kafelerde de bitkisel sütler bulunur hale geldi. 

Son 10 senede küresel olarak veganlık tam %360 oranında arttı. Bu artış, zaman ilerledikçe insanların yiyecek, içecek ve diğer tüketim alışkanlıklarında daha bilinçli seçimler yapmaya başladığını gösteriyor.

En önemlisi 1990’larda doğan Amerikalılar önceki jenerasyonlara göre daha az hayvansal süt tüketiyor!

Journal of Dairy Science’da yayımlanan bir araştırma Amerikalıların süt tüketim alışkanlıklarını incelemiş. Araştırmaya göre hayvansal sütün ABD’de ekonomisine getirdiği yıllık kazanç 2013 senesinde 19 milyar dolarken 2019’da keskin bir düşüş yaşayarak 16 milyar dolara gerilemiş. Yaşanan bu düşüşün sebebi ise porsiyon kısıtlamalarından ziyade, tüketim sıklığının azaltılmasına bağlanmış.

Mintel araştırma şirketinin yaptığı ve yeni yayımlanan araştırmaya göre ise Birleşik Krallıktaki her üç insandan biri bitkisel süt tercih ediyor.

İnek sütünü terk edip bitkisel alternatiflere yönelmek için kuşkusuz fazlasıyla çok sebep var. Bazılarımız kafamızdaki etik problemlere bir çözüm olsun, hareketlerimiz ve düşüncelerimiz aynı doğrultuda olsun diye süt tüketmeyi bırakırken bazılarımız hayvan haklarını korumak amacıyla; bazılarımız sağlığına dikkat etmek istediği için ya da laktoz intoleransından; bazılarımız ise iklim krizine karşı çevreye verdiği zararı azaltmak istediği için süt tercihlerinde değişikliğe gidiyor.

Eğer hala hayvansal süt içiyorsanız sizin de bu seçimi daha doğa dostu bir alternatifle değiştirmeniz için bir sebep bulalım mı? Cevabınız evet ise okumaya devam edin!

İnek Sütü

Dünyada kullanımı en fazla olan, marketteki süt raflarının çoğunu dolduran inek sütünün süt tercihleri arasında sürdürülebilirlik sıralamasında dereceye girmediğini hatta büyük farkla sonuncu geldiğini duymak yüksek ihtimalle sizi şaşırtmayacaktır.

2018’de Oxford Üniversitesindeki araştırmacıların yaptığı bir araştırmaya göre bir bardak inek sütü üretmenin çevresel bedeli bir bardak bitkisel süt üretme bedelinin en az üç katı

Yarattığı çevresel problemlerin yanı sıra beraberinde getirdiği sağlık problemlerini de es geçmemek gerekiyor. Yıllarca hayvansal sütlerin kemiklerimizi güçlendirdiğine inandık ancak işin aslına bakacak olursak bu bulgular da oldukça şüpheli.

İsveç’te yapılan bir araştırma yüksek süt tüketiminin daha yüksek ölüm ve kalça kırığı riskiyle ilişkili olduğunu saptamış. Yapılan araştırma orta yaşlı kadınların günlük olarak fazladan içtikleri her bir bardak hayvansal süt için kalça kırığı riskinin %9 oranında, ölüm riskinin ise %15 oranında arttığını ortaya koymuş.

British Medical Journal’da yayımlanan bir araştırma 20 sene boyunca 61,433 kadını inek sütü içme alışkanlıkları üzerine takip etmiş. Araştırma sonuçları kadınlar arasında üç bardak veya üstü inek sütü içenlerin %60 oranında daha fazla kalça kırığı, %16 oranında ise daha yüksek kırık riski olduğunu göstermiş.

Bir bardak tam yağlı inek sütü:

156 kalori

11.5 gr karbonhidrat

8.14 gr protein

7.97 gr yağ

4.63 g doymuş yağ

0 gr lif

306 mg kalsiyum

24 mg kolesterol içerir.

Su kullanımı | Bir litre inek sütü üretimi için en az 1050 litre suya ihtiyaç duyulur. 

Karbon emisyonu | Bir bardak (200ml) inek sütü için ortalama 0.6 kg sera gazı üretilir. Ayrıca unutulmayalım ki inekler hatırları sayılır metan gazı üreticileridirler. Metan gazı diğer sera gazlarına göre en az 20 kat daha güçlüdür ve bir inek bir senede ortalama 70-120 kg arasında metan gazı üretir. 

Tarımsal alan kullanımı | Alan kullanımında tüm bitkisel sütlere kıyasla inek sütü açık ara önde. Bir sene boyunca her gün bir bardak inek sütü üretebilmek için iki tenis kortu kadar büyük bir alana ihtiyacımız olduğunu biliyor muydunuz? Bu yulaf sütü için gereken alanın neredeyse on katı!

Badem Sütü

Süt alternatifleri arasında en sürdürülebilir olan olmasa da favorim olan badem sütünden başlamayı boynumun borcu bilirim. Sadece ben değil dünya da bu alternatifi seviyor olacak ki dünyadaki en popüler bitkisel süt alternatifi olarak zirveye oynuyor! Küresel bitkisel süt pazarının tam tamına %63‘ini oluşturuyor.

İçeriğine bakacak olursak bu besleyici alternatif badem, su ve sonradan eklenebilecek tatlandırıcılardan oluşuyor. Formuna dikkat edenler için ise birebir!

Bir bardak badem sütü:

40 kalori

1 gr karbonhidrat

3 gr yağ

0 gr doymuş yağ

2 gr Protein

1 gr Lif içerir.

Marketten almayayım evde kendi badem sütümü kendim yapayım diyorsanız atıksız badem sütü yapımı yazımıza göz atabilirsiniz.

Su kullanımı | Badem üretiminde en büyük çevresel sıkıntı kuşkusuz su kullanımı çünkü badem su masrafı oldukça yüksek bir yemiş türü. Tek bir bademin yetişmesi için ortalama 14.5 litre suya ihtiyaç duyuluyor. Bir bardak badem sütünü üretmek ise 74 litre suya mal oluyor. Ne yazık ki badem sütü bu nedenle bitkisel süt çeşitleri arasında en çok su maliyeti olan alternatif…

Su problemiyle ilgili asıl önemli sorun ise dünyadaki bademlerin %80’inin Kaliforniya’da yetiştirilmesi. Kaliforniya’da badem yetiştiriciliği kulağa güzel gelse de eyaletin günümüzde çölleşme tehlikesi ile karşı karşıya olması bu ürünü yetiştirmeyi sakıncalı kılıyor. Bademe artan talep ise Kaliforniya için durumu daha da kötüye götürüyor.

Sera emisyonu | Bir bardak(200ml) badem sütü ortalama 0.14 kg CO2 üretir.

Soya Sütü

Soya sütü hakkındaki dedikoduları duymuşsunuzdur.

Erkeklerde göğüs büyümesinden meme kanserine sebep olmasına kadar birçok olumsuz bilgi bu alternatifle ilgili soru işaretlerine neden oluyor. Bunun sebebi soyanın fitoöstrojenler diğer adıyla izoflavonlar içermesi (yani yapı olarak östrojene oldukça benzeyen fakat aynı görevi görmeyen moleküller). Kötü söylentilerin tersine, izoflavonlar vücuda dermatolojik, kardiyovasküler, kanser, osteoporoz ve nörödejeneratif hastalık durumlarında yararlı etkileri olduğu bulunmuştur. Yani kısacası bu dedikoduları şimdilik bir kenara atıp sütünüzü rahatça içebilirsiniz.

Soya sütünün bir diğer önemli özelliği ise içeriğindeki doymamış yağ oranın doymuş yağ oranına göre daha yüksek olmasıdır. Böylelikle kandaki yağ oranını düşürmeye yardımcı oluyor.

İçeriğine gelecek olursak soya sütü soya fasülyeleri, su ve eklenecek tatlandırıcılardan oluşuyor.

Bir bardak(200ml) soya sütü:

80-100 kalori

4 gr karbonhidrat

4 gr yağ

7 gr protein

2.8 gr lif içerir.

İnek sütüyle karşılaştırdığımızda protein oranının neredeyse aynı olduğunu görüyoruz. Diğer süt alternatifleriyle karşılaştırdığımızda ise inek sütüne en yakın içerik soyada bulunuyor.

Su kullanımı| 1 litre soya sütü üretimi için ortalama 297 litre su kullanılıyor.

Sera emisyonu |  Bir bardak (200ml) soya sütü 0.195kg C02 salınımına sebep oluyor.

Hindistan Cevizi Sütü

Hindistan cevizi seviyorsanız kesinlikle bayılacağınız bir süt alternatifi! Tarifine göz atmak isteyenler atıksız Hindistan cevizi sütü yazımıza mutlaka göz atsın!

Bir bardak Hindistan cevizi sütü:

70 kalori

5.32 gr karbonhidrat

0.6 gr protein

Göz At
B12 Vitamini

4.8gr yağ içerir.

Su kullanımı | Hindistan cevizi sütü su ihtiyacı açısından düşük maliyetliler sınıfında! Üretimi oldukça az su gerektiriyor.

Sera Emisyonu | Hindistan cevizi ağaçlarının güzel yanı karbondioksiti içlerine çekerek depolamaları. Bu da sera gazlarıyla mücadele etmek için güzel bir yöntem. Buradaki sorun şu ki Hindistan cevizleri ancak uzun yollar kat ettikten sonra süt olarak önümüze gelebiliyorlar… Yani üretimde karbon ayak izi yüksek olmasa bile soframıza gelene kadar önemli miktarda yükselebiliyor.

Buna rağmen karbon salınımı açısından Hindistan cevizi sütünün son derece kabul edilebilir seviyelerde olduğunu söyleyebiliriz. Araştırmalara göre hindistan cevizi sütünün karbon ayak izi soya sütünün yarısından az.

Yulaf Sütü

Bir bardak(200ml) yulaf sütü:

90 kalori

13 gr karbonhidrat

2 gr protein

3 gr yağ

1 gr lif içerir.

Su kullanımı | Su kullanımı konusunda sütler arasında yulaf düşük maliyetliler sınıfınında; 1 litre yulaf sütü üretimi için ortalama 48 litre su kullanılıyor.

Sera emisyonu | Yulaf sütü üreticisi Oatly’nin yaptığı araştırmada inek sütü ve yulaf sütü üretimi karşılaştırıldığında yulaf sütünün %80 daha az sera gazı emisyonu yaydığı tespit edilmiş.

Bir bardak yulaf sütü üretimi toplamda 0.18 kg karbon emisyonuna sebep oluyor.

Alan kullanımı |  Oatlynin araştırması ayrıca yulaf sütünün inek sütüne oranla %80 daha az alan kullandığını göstermiştir.

Kenevir Sütü

Kıyafetten yiyeceğe bir çok farklı amaçla kullanılan kenevir şimdi de sofralarımızda yerini alacak gibi gözüküyor!

En basit tarifiyle anlatacak olursam diğer bitkisel sütlerde de olduğu gibi kenevir sütü, kenevir tohumlarıyla suyun mutfak robotundan geçirilip istenilen tatlandırıcıların eklendikten sonra süzülmüş hali…

Bir bardak kenevir sütü:

83 kalori

1.3 gr karbonhidrat

4.7 gr protein

7.3 gr yağ

1 gr omega-3

3 gr omega-6 içerir.

Kenevir sütü tüm sütler arasında şimdilik en çevreci seçenek olarak görünüyor. Çevreye verdiği zarar yok denecek kadar az.

Kenevir bitkisinin hastalık ve zararlı böceklere karşı oldukça güçlü bir yapısı var bu yüzden yetiştiriciliğinde ilaç kullanımına neredeyse gerek olmuyor. Dolayısıyla yapı itibari ile organik tarıma uygun bu bitkinin üretiminde ilaçların ve sentetik gübrelerin ekosisteme verdiği zarardan kaçınabilmiş oluyoruz.

Su kullanımı | Kenevirin bitkisel sütler arasında su tüketimi açısından orta maliyetli olduğunu söyleyebiliriz. Water Foot Print‘in bu raporuna göre kenevir sütünün inek ve badem sütüne göre daha az, yulaf ve soya sütünden ise daha fazla suya ihtiyacı oluyor.

Sera emisyonu |Kenevir tarımının güzel bir yanı her 1 ton kenevir yetiştirildiğinde havadan 1.63 ton karbondioksit temizleniyor olması.

Yorumlar (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

@2020 SOLH LIVING.TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Başa Dön