Okuduğum
Bitkiler Acı Hisseder Mi?

Bitkiler Acı Hisseder Mi?

vegan

Öncelikle, veganlık nedir, buradan başlayalım.

Veganlık, 1979’da The Vegan Society tarafından oluşturulan tanıma göre şu şekilde açıklanıyor: “Hayvanların gıda, giyim ya da başka amaçlarla maruz kaldıkları sömürü ve zulmün her türlüsünden -uygulanabilir olan en mümkün mertebede- kaçınan ve buna ek olarak insanların, hayvanların ve çevrenin yararına, hayvan kullanımı içermeyen alternatiflerin geliştirilmesini ve kullanımını destekleyen felsefe ve yaşam biçimidir. Beslenme söz konusu olduğunda, hayvanlardan tamamen veya kısmi olarak elde edilen ürünlerin reddedilmesini ifade eder.”

Bu tanıma bakıldığında veganların hayvansal hiçbir ürün tüketmediğini, bitkisel bazlı ürünler tercih ettiklerini anlıyoruz. Fakat bu noktada naveganlar tarafından farklı bir soru ortaya atılabiliyor: “Et yemiyorsanız bitki de yemeyin, bitkilerin canı yok mu, onlar acı hissetmiyor mu?”

Biz bu sorunun hayvansal ürün tüketmeme konusunda sağlanan güçlü iradeye gölge düşürmesine izin vermiyoruz ve neden bitkisel tercihlerin hayvansal ürün tercihiyle bir olmadığını açıklamaya bir an önce geçiyoruz!

The International Association for the Study of Pain  -Acı Çalışmaları Uluslararası Birliği-, acıyı şu şekilde tanımlar: “Gerçekten veya potansiyel olarak doku hasarına neden olabilecek veya bu tür bir hasarla ilişkilendirilen, rahatsızlık verici bir duyusal ve duygusal deneyim.

Bu tanımdan yola çıkarak acının subjektif bir deneyim olduğu ve beyinde oluştuğunu söyleyebiliriz. Bunun için de canlının bir bilince sahip olması gerekir. Bilinç; bir organizmanın deneyim yaşama, duygu hissetme ve gönüllü olarak eylem gerçekleştirebilme kapasitesidir. Yani kısaca, bilinci olmayan canlıların acıyı hissetmeleri olanaksızdır. 

Bitkilerin memeli hayvanlarla aynı şekilde acı hissetmeleri mümkün değildir… Fotoğraf | San Sebastian Film Festivali
Acı Hissetme Süreci Nasıl Gerçekleşir?

Hayvanlarda acı tespiti ciltlerinde bulunan sinir uçları sayesinde gerçekleşir. Cilt yüzeylerine etki eden zarar verici uyaranlar sinir uçlarına gelir ve burada elektrik sinyallerine diğer bir adıyla aksiyon potansiyellerine dönüştürülür. Oluşturulan aksiyon potansiyelleri sinir uçlarından omuriliğe doğru hızlıca yol alır, oradan ise merkezi sinir sistemindeki ikincil nöronlara transfer edilerek hareket beynin birçok bölgesine yayılır. Beynin farklı bölgelerinde yaşanan toplu aktivasyon “pain matrix” –acı matriksi- olarak adlandırılır. Bu sistemin kolektif çalışması sonucunda ise acı hissiyatı ortaya çıkar.

Hayvanlar Neden Acı Hisseder?

Memeli hayvanlar, insanlarda bulunan acı sisteminin tüm bileşenlerine eksiksiz olarak sahiptir. İşte bu sebeple hayvanların acı çektiği bilim insanlarınca kabul edilir.

Son yıllarda yapılan araştırmalar çoğunlukla acı çekmedikleri düşünülen balıkların da sahip oldukları nöronlar sayesinde ısı ve basınç değişikliği, ortamdaki kimyasal oynamalar gibi çevresel tehditleri algılayabildiklerine işaret ediyor. (Maalesef) balıklar üzerinde yürütülen deneyler balıkların karasal omurgalı hayvanlarla aynı düzeyde acı hissedebildiğini gösteriyor. O kadar ki Amerikan Veterinerler Birliği yayınladığı bir bildiride hayvan ötenazi prosedürlerinde balıkların da acı çekmemeleri için diğer hayvanlara gösterilen titizlikle ele alınması gerektiğini açıklamış.

Acı Hissetmeyen İnsanlar 

Acı hissiyatını daha net anlayabilmek adına, insanlarda nadir olarak görülen ve doğuştan gelen bir hastalık olan Anhidrozisli Konjenital Ağrıya Duyarsızlık Sendromu sıkça araştırma konusu olmuş ve olmaya da devam ediyor. Bu sendroma sahip kişiler acı hissini algılayamaz. Çünkü vücutlarında bulunan bir gen, acı reseptörlerinin çalışma işlevini bozar. Bu yüzden bu kişilerin sıkça kendilerine zarar veren hareketler yaptıkları ve yaralandıkları görülse de duygusal olarak herhangi bir şey hissedemezler. Anhidrozisli Konjenital Ağrıya Duyarsızlık Sendromuna bakarak acı hissiyatının oluşum sürecini daha iyi anlayabiliriz. Üstünde durulması gereken bir şey var ki o da acı hissiyatının işleyen bir sinir sistemi olmadan var olamayacağıdır.

Göz At
bal

Bitkilerin zarar gördüklerinde verdikleri tepki acı hissiyle bağlantılı değildir. Fotoğraf | Suzanne Saroff
Bitkiler Neden Acı Hissetmez?

En basit şekliyle bitkiler, insanlar ve hayvanlarda bulunan acı sisteminin bileşenlerine sahip değillerdir ve bu yüzden acı hissetmezler.

Bitkiler zarar gördüklerinde bir tepki verirler elbet ama bu tepkinin acıyla herhangi bir bağlantısı bulunmaz. Bitkiler, membran potansiyelleri oluşturarak tepki verir ve bu şekilde oluşan zararı tedavi etmek adına belli maddeler salgılarlar. Ama yukarıda da bahsettiğim gibi acı hissetmek subjektif bir deneyim olduğu için bir beyin ve sinir sistemi gerektirir.

Bir beyni ve sinir sistemi olmayan bitkilerin acı çektiğini iddia etmek ve onları bu açıdan hayvanlarla eşit tutmak; bilimsel cahilliği göstermektedir.

Yuval Noah Harrari, Homosapiens ve Homodeus

Yorumlar (2)
  • Doğada birbiriyle iletişim kuran bitkiler var. Zarar verildiğinde koku, kapanma vb. savunma eylemleri gösteren bitkilerin yaptıkları bu eylemlere membran deniyormuş fakat sırf bunlar sinirsel bir tepki olmadığı için onlara verilen zararı meşru kılmak ne kadar doğru. Belki yanlış olan şey bitkilerin bu eylemlerine rağmen onlara zarar vermektir. Bu doğru ya da yanlışa kim hangi tanrı kompleksi ile karar verebilir ki. Yani buna karar veren bir insana göre Marsili Sendromuna sahip olan bir insanı yemek meşru bir hareket mi olacak?

    • Merhabalar Serkan Bey,

      Vegan beslenmeyi seçerken Dünya’da yaşayan canlılara minimum düzeyde korku ve acı yaşatmayı amaçlıyoruz. Bu bağlamda yazımızda da belirttiğimiz üzere bitkilerin zarar gördüklerinde çeşitli kimyasal reaksiyonlar verdiklerinin farkında olmakla beraber sinir sistemlerinin ve acı kavramlarının memeliler kadar gelişmiş olmadığını biliyoruz.
      Bu yüzden kafalarına vurularak, boğazları kesilerek öldürülen ve arkadaşlarının ölümüne şahit olmak zorunda bırakılarak acı çektirilen hayvanları yemek yerine bitkileri yemeyi seçiyoruz.
      İyi günler dileriz,
      Solh Living

@2020 SOLH LIVING.TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Başa Dön